Phản tư "Lập trình quỹ đạo cuộc đời"

2020/10/14 07:27:23

Mình vẫn chưa hiểu rõ phản tư là gì? Theo cách hiểu của bản thân thì phản tư là phản biện về tư tưởng, suy nghĩ nào đó. Nên mình cứ nghĩ theo hướng đó trước ha.

Chương 1 nói về ba kỹ năng sinh tồn quan trọng nhất là Lập trình máy móc, Lập trình bộ não của bản thânLập trình xã hội. Lập trình máy móc giúp tự động hóa, giải phóng thời gian rảnh cho cá nhân, phát triển vô hạn. Lập trình bộ não giúp mình kiểm soát được suy nghĩ, hành động của bản thân từ đó tái tạo, hướng bản thân đến những hành động suy nghĩ mong muốn. Để lập trình được bộ não trước tiên ta phải nhận thức rõ về bản thân (self-awareness). Tâm lý học giúp tăng self-awareness. Hệ tư duy là một lăng kính nhìn vào bộ não cũng như nhìn ra thế giới. Lập trình xã hội là tương tác với xã hội, thấu hiểu bản chất của con người để điều khiển con người và xã hội theo ý muốn. Rất khó để thay đổi bản năng nhưng rất dễ để thay đổi những kích thích, điều kiện môi trường ảnh hưởng đến bản năng để thay đổi hành vi xã hội. Đừng cố gắng thay đổi bản thân, hãy hiểu bản thân và từ đó thay đổi môi trường xung quanh. Đặt não bộ tách biệt với bản thân. Bạn làm việc với não thông qua yếu tố môi trường.

Chương 2 nói về hệ tư duy thức bậc. Chúng ta được sinh ra trong một thế giới, một môi trường tư duy thứ bậc. So sánh chính là biểu hiện rõ ràng nhất của tư duy đó. Hệ tư duy thứ bậc một phần giúp chúng ta phát triển một phần giết chết các mối quan hệ. Tạo ra những hệ quả là áp lực, là tâm lý "thủ thường" khi đạt tới một đỉnh cao nào đó. Do đó, hệ tư duy này cần được hạn chế. Trong khi đó ta nên phát triển hệ tư duy kiến tạo sự giàu có. Với hệ tư duy này, chúng ta cùng với người khác ở vị trí đôi bên cùng có lợi, tôi giàu thì anh cũng giàu. Hệ tư duy này giúp phát triển vô hạn và bền vững hơn hệ tư duy thứ bậc. Đồng thời bạn cũng được yêu quý và có nhiều mối quan hệ tốt hơn.

Chương 3 nói về việc trò chuyện với bản thân để đạt được điều mong muốn. Đừng lắng nghe nó mà hãy nói chuyện với nó. Mình thực sự có chút lấn cấn về quan điểm này. Nhìn qua thì có vẻ nó hợp lý nhưng thực ra nó cũng không hợp lý như mình nghĩ. Tác giả có lẽ đang cố lừa dối bản thân việc cần nói chuyện với nó. Đây là một quan điểm vội, chưa có luận điểm, luận cứ và chứng cứ rõ ràng. Theo quan điểm ở chương hai, đừng cố gắng thay đổi bản thân, hãy hiểu bản thân và thay đổi môi trường xung quanh, nó phủ nhận một phần quan điểm nói chuyện với bản thân. Điều đáng chú ý được tác giả đề cập ở phần sau "làm thế nào để bản thân có thể nói chuyện" là đặt mục tiêu dài hạn, là việc đọc sách. Đáng lẽ những điều này nên được bố trí ở đầu tiên và được đưa lên làm chủ đạo của chương. Chúng ta cần thay đổi góc nhìn bản thân, môi trường xung quanh thay vì ép buộc nó bằng lý lẽ. Tác giả không sai khi nói cần nói chuyện với bản thân, nhưng thực ra thì nó không quan trọng đến thế. Có thể nói, đây là một chương nền làm tiền đề cho những tư tưởng đáng học hỏi hơn ở các chương tiếp theo.

Chương 4, "đừng cố đúng mà hãy bớt sai". Quả thật, con người không ai hoàn hảo, chính bản thân mình cũng vậy. Do đó, thay vì cố chấp lên tiếng bảo bọc cho là mình đúng, hãy cố gắng để bớt sai hơn. Con đường đi đến cố đúng chỉ có 1, trong khi đó để bớt sai là vô hạn. Ta sẽ càng học hỏi tiếp thu được nhiều hơn khi bớt sai. Đồng thời ta cũng sẽ cải thiện được các mối quan hệ xã hội hơn.

Chương 5, nhìn cuộc đời dưới góc độ thí nghiệm. Qủa thật đây là một tư duy hay, trọn bộ phương pháp tẩy não bản thân cùng với nói chuyện với bản thân. Thay vì cố định hiện tượng A, sự vật B. Ta nhìn chúng dưới góc độ thí nghiệm, nhìn cuộc đời dưới góc độ thí nghiệm. Khi đó, ta trở nên khách quan hơn khi đánh giá sự việc hiện tượng và không ngại sai. Ta cho rằng sai lầm, thất bại là tất yếu. Càng sai càng thu được nhiều kinh nghiệm và thí nghiệm càng vững chắc. Đây cũng là tư tưởng liên quan đến đừng cố đúng mà hãy bớt sai. Vì thí nghiệm là những trải nghiệm mới, những thực nghiệm để chứng minh một luận điểm khoa học nào đó. Luận điểm đó có thể đúng hoặc sai, hoặc chả đúng cũng chả sai. Cái cuối cùng chúng ta thu được không phải là chứng minh đúng sai mà là những báo cáo (bài học) ta nhận được sau thí nghiệm đó. Quan điểm này cũng có thể áp dụng trong các mối quan hệ xã hội, thay vì đơn phương đánh giá một ai đó, ta trở nên khách quan hơn. Tìm hiểu đối phương để hiểu từ đó có thể đưa ra các đối nhân xử thế một cách công bằng, cảm thông, giúp đỡ.

Chương 6, đừng tập trung vào kết quả hãy tập trung vào những việc có thể làm. Đây là một tư tưởng phổ biến, thường được gói gọn chỉ trong 3 chữ "Just do it". Mình không định bàn về tư duy này nhiều, tại nó phổ biến nhưng mình vẫn ghi lại ở đây vì mấy chương sau có chương sẽ phủ định một phần chương này và cần làm rõ hơn. Just do it phủ định mội phần tư duy mục tiêu dài hạn và cũng có thể là luận cứ bổ sung thêm tính chắc chắn cho mục tiêu dài hạn. Tư duy này thể hiện tiếng nói của bản thân, cách trò chuyện với bản thân hơn là một tư tưởng. Không để ý vào kết quả thì lập mục tiêu dài hạn để làm gì? Có thể ý tác giả muốn nói là thay vì cứ kè kè những gì đạt được hãy cứ làm thôi rồi đích đến nhiều khi sẽ tự đến. Vậy khi nào nó đến, điều đó phụ thuộc vào sự hài lòng của bạn.

Chương 7, đừng kiên nhẫn, hãy đặt kỳ vọng thực tế. Tư duy thực tế, đặt kỳ vọng thực tế và hợp lý. Đó là chìa khóa của sự kiên nhẫn, để năng lượng kiên nhẫn luôn được tái tạo mà không bị mất đi.

Chương 8 nói về sự tập trung. Quả thật, thời gian tập trung của mỗi người là có hạn. Ngoài tập trung ta có rất nhiều việc cá nhân và xã hội khác. Do đó hãy quý trọng thời gian tập trung. Chúng ta cần luyện thời gian tập trung càng dài và sâu, tránh xa những tác nhân phân tán sự tập trung. Đừng cố gắng ép bản thân tập trung, hãy thay đổi môi trường xung quanh để tập trung. Hãy tìm ra ý nghĩa của công việc bạn đang làm, lúc đó tập trung mới có thể dài và sâu được.

Chương 9 bắt đầu nói về các vấn đề xã hội, điển hình là sự bất an gốc rễ của mọi tội ác. Chương này giúp chúng ta hiểu hơn về con người và có cái nhìn thiện cảm hơn với thế giới. Dễ dàng cảm thông hơn với người khác. Và thay đổi bản thân bạn. Tuy nhiên, chương này chỉ ta hệ tư duy chứ không chỉ ta các hành xử với những hành vi đó. Ta có thể thông cảm nhưng vẫn cần phê phán, lên án, thay đổi. Ta nhận thức được sự bất an từ đó ta tìm ra cách hành xử hợp lý với các hành vi khác.

Chương 10, năng lượng của sự tức giận, đừng tức giận con người mà hãy tức giận với sự vật hiện tượng tạo nên con người đó. Từ đó ta có thêm năng lượng để tìm cách thay đối chúng.

Chương 11, giá trị con người qua con mắt bạn. Self-worth hay sự tự hào về bản thân bạn thay vì so sánh nó với xã hội hãy bắt nguồn từ chính bên trong bản thân bạn, tiêu chuẩn và nguyên tắc của bản thân là thước đo Self-worth tốt nhất. Bạn tự hào mình tốt vì bản thân mình tốt chứ không phải vì bất kỳ ai khác. Hãy bảo vệ self-worth của bạn bằng cách đừng cố gắng đúng mà hãy bớt sai, nhìn đời bằng con mắt thí nghiệm, sống bất cần một chút để miễn nhiễm với những đánh giá tiêu cực của xã hội, đặt ra tiêu chuẩn giới hạn cách người ta ứng xử với bạn. Khi họ không tôn trọng bạn, không phải lỗi của bạn mà là lỗi của họ. Họ phải tôn trọng bạn một cách tối thiểu.

Chương 12, nói về quyền lực và tiền tệ. Tác giả được sinh ra ở phương Đông và sinh sống và làm việc ở phương Tây. Sinh ra trong thời kỳ khó khăn, sinh sống ở một nước tư bản nên ắt hẳn sẽ đề cao vai trò của tiền, muốn có quyền thì phải có tiền. Một số tư tưởng ở đầu chương mình không đồng ý lắm nhưng tác giả thực sự là một người có cách nhìn khách quan. Với mình, là một người con của cách mạng vô sản, là một người vô sản hiện đại, tiền quan trọng nhưng chúng ta không thần thánh hóa chúng, hãy có đủ tiền để tự do tài chính. Thế nào là đủ? Không có một ngưỡng nào cả, nhưng đến khi chúng ta biết hài lòng với những gì mình có, thu nhập cao hơn ngưỡng chi, là ta có thể tự do. Qua chương này mình hiểu hơn về vai trò của thuyết phục trong xã hội.

Chương 13 nói về quyền lực tối để bảo vệ bản thân. Hãy thẳng thắn, chân thành và ít lợi dụng hơn sẽ là self-worth tăng.

Chương 14 nói về trí nhớ. Không có trí nhớ là không có cuộc đời. Vậy thôi cho lẹ. Mình thực sự là người có trí nhớ kém bởi vì quá chuyên tâm vào việc nghiên cứu mà không để ý đến những người xung quanh. Đây chắc chắn sẽ là điều mình phải nghiêm túc kiểm điểm và thay đổi.

Chương 15 nói về bản chất của đọc sách. Mình là người thích sách nên không cần nói nhiều về vai trò của nó. Caí cần bàn ở đây là thái độ của mình đối với việc đọc sách. Cần nghiêm túc đọc và thay đổi.

Chương 16, lối sống xao lãng. Tác giả trình bày về thực tiễn và hệ lụy của lối sống này và đòi hỏi chúng ta thay đổi. Ở chương trước ta học được cái giá của sự tập trung ở chương này ta nhận thức được cái giá của sự xao lãng là đánh mất cuộc đời bạn. Mình cũng vậy, đi khắp nhà sách, siêu thị mà không biết mua gì và lãng phí 2 tiếng cuộc đời chỉ để chọn lựa. Và mình cũng hay đứng núi này trông núi nọ. Thay vì chăm chỉ làm việc ở công ty, mình lại đi so sánh với những nơi khác. Tự cho rằng giá trị bản thân mình cao hơn cho những gì được trả và thường xuyên làm ngoài không tập trung vào công việc hiện tại. Cuối cùng mình đã phải đánh đổi 2 tuần của cuộc đời để nhận ra bài học.

Chương 17, là một tư tưởng phổ biến. Hãy coi mỗi ngày là 1 cuộc đời và trân trọng từng giây từng phút đó. Mình hoàn toàn đồng ý với quan điểm này. Nhưng nhiều người lấy nó làm cái cớ để sống cho hôm nay thôi mà không nghĩ tới tương lai. TƯ tưởng này mong muốn ta trân trọng từng giây từng phút cuộc đời để làm những điều có ý nghĩa, tạo nên một cuộc đời nổi bật nhất.

Chương 18, tác giả nhấn mạnh lại những tư tưởng đã trình bày của mình. Và giải thích thêm về chính "thần thái" (thái độ, tác phong, ăn mặc, cư xử, ăn nói) mới là thứ khiến người khác nể trọng.

Chương 19, đeo nhiều mặt nạ. Việc đeo nhiều mặt nạ không hợp với mình lắm. Mình không tôn thờ ai và cũng không coi thường ai. Thế giới với mình thật khách quan. Mình là chính mình trong mọi trường hợp. Mình không cần người ta đánh giá về bản thân mình. Vậy mình có cần nhiều mặt nạ? Có lẽ điều tác giả muốn nói là phải biết hành xử cho phù hợp với hoàn cảnh, môi trường. Mình đồng ý nhưng mình không coi như đó là nhiều lớp mặt nạ mà là khuôn mặt đa chiều. Bạn đã từng nhìn thấy một bức tranh ở góc độ này hiện ra khác nhưng ở góc độ khác hiện ra khác chưa? Không phải toàn bộ hay một phần bức tranh tạo nên sự đa chiều đó mà là những phần nhỏ được sắp xếp xen kẽ nhau. Tùy vào góc độ của người xem mà nó biểu thị ra cách nhìn khác về bạn. Lúc này, bạn mới thực sự là bạn, là "quý ông đa sắc" chứ không phải là người có nhiều mặt nạ. Chơi với bạn giỏi thực sự? Liệu có ai giỏi thực sự khi chính bạn là người giỏi đó :V. Nói hơi tự cao chứ chính bản thân và cách sống của mình khiến mình chẳng bao giờ giỏi thực sự. Và với tư duy kiến tạo sự giàu có thì không nhất thiết bạn phải như vậy. Coi mọi người đều như nhau, cùng nhau học hỏi phát triển mới là phương án tối ưu nhất.

Chương 20, nói về cơ chế phòng thủ, cách để bảo vệ self-worth mà không mất lòng người khác. Thay đổi cách phòng thủ sang hướng tích cực hơn như ngó lơ, hùa theo hoặc đơn giản là thẳng thắn. THay vì lựa chọn 1 trong 3 mình sẽ dùng cả 3. Ở chương trước ta nói về chiếc mặt nạ đa sắc, đúng vậy tùy vào mqh mà mình sẽ hành xử khác nhau. Với người lạ, ít thân thì mình ngó lơ, tỏ ra không quan tâm, chuyển chủ đề. Bạn bè thì hùa theo cho vui. Người thân thiết thì thẳng thắn góp ý.

Chương 21, nỗi sợ cô đơn. Hãy thẳng thắn, bạn không thể sống thiếu mọi người và xã hội được. Những nhận định chủ quan chỉ là ngụy biện cho nỗi sợ của bạn. Bạn sợ cô đơn nên khẳng định mình không sợ cô đơn. Tôi thì khác, tôi không sợ cô đơn mà buồn vì cô đơn nhiều hơn. Cô đơn là tất yếu trong xã hội hiện đại, và đôi khi ta phải chấp nhận nó, nhưng ta không vì thế mà trốn tránh xã hội, giao tiếp giữa người với người. Đôi khi có 1 mình tôi lại buồn, nhưng tôi luôn tìm về phía con người. Phía những người thân thiết, lúc đó sự cô đơn sẽ bớt dần và tôi vẫn vững bước trên con đường phía trước.

Chương 22, nói về vì sao phụ nữ 30+ ế :v .Nói về phụ nữ nhưng cánh mày râu vẫn phải nhìn nhận lại. Từ đó hiểu thêm suy nghĩ, tư duy của chị em trong thời điểm hiện đại.

Chương 23, nói về hạnh phúc khi kết hôn sớm. Ừ thì là... ok 5. :v

Chương 24, 3 thứ để tìm được người trong mộng của phụ nữ và cách đàn ông "biến" thành những người trong mộng đó. Thứ nhất điểm chung, thứ hai hòa hợp và thứ ba cái tôi thấp. Điểm chung thì phải đi nhiều gặp nhiều rồi, bản thân mình lại không thích điều đó nên chắc ít được gặp người hơn. Do đó mình nên trân trọng những mqh hiện tại. Tích cực phát triển hơn các sở thích. Hòa hợp.... cũng khó. Cái tôi thấp... ok, cái này phát triển được. Nói đi cũng phải nói lại, đàn ông cũng cần tìm người có điểm chung, hòa hợp và cái tôi thấp :v.

Chương 25, cách tạo duyên số... ok. May mắn cũng cần phải luyện tập.

Chương 26, nói về các phong trào nữ quyền thực ra chỉ là đang cướp đi những quyền lợi vốn có của phụ nữ.

Chương 27, đừng đòi hỏi sự cảm thông. Trừ ra đình, mọi người cảm thông cho bạn thì cũng chỉ là những lời nói suông, chính bản thân bạn cũng vậy thực ra cũng chẳng cảm thông cho ai đâu. Vậy nên, ngưng xàm và hãy cảm thông cho chính mình.

Chương 28, IKIGAI. Mục đích sống: làm thứ bạn yêu thích, làm thứ người khác cần, làm thứ tạo nên thành quả và làm thứ mà bạn làm tốt. Đó là đỉnh cao của mục đích sống.

Chương 29, nói về nghệ thuật thuyết phục và cách gỡ bỏ lá chắn xã hội bảo vệ của người lạ nào đó. Lắng nghe, đặt câu hỏi, đừng để lộ động cơ và đừng quan tâm kết quả mà tập trung vào hành động.

Chương 30, nhu cầu nhìn thấy bản thân phát triển. Thực sự đây là một nhu cầu có thực, tuy mình không quan trọng kết quả tập trung vào hành động nhưng mình vẫn muốn nhìn thấy bản thân phát triển mỗi ngày. Nó tiếp thêm năng lượng cho sự kiên nhẫn và tập trung. Hãy có đam mê một thứ gì đó. Rất may mắn đam mê của mình chính là công việc mình đang làm. Mỗi ngày học thêm một cái mới giúp mình nhìn thấy bản thân phát triển hơn. Thử thách liên tục không ngừng.

Chương 31, học làm video. Rất may là mình là 1 dân design, cũng biết về quá trình làm video. Mình làm video chỉ vì mục đích social chứ không phải vì bản thân. Mình nên xem xét lại vấn đề này về viết lách và làm video.

Chương 32, hành trình của năng lực. Từ chưa biết, biết chút chút, biết nhiều và không biết. Quả thật, ví dụ là lập trình đi. Ban đầu mình chả biết gì cả, được cô dạy rồi biết chút chút. TỰ học biết nhiều mình bắt đầu tự cao, đi khoe với bạn bè, đăng FB quá chời. Giờ mình chắc đang ở giai đoạn 3+, vẫn khoe nhưng dần cảm thấy những thứ mình biết thật nhỏ bé, mình phải cố gắng hơn nữa.

Chương 33, khả năng làm việc linh hoạt. Quả thực mình đang làm việc linh hoạt, nhưng thứ mình thiếu chính là kỷ luật, nên hiệu quả không cao. Mình cần nghiêm túc xem xét vấn đề này và thay đổi.

Chương 34, nói về những công cụ để làm việc linh hoạt. Quả thật, khi bạn giàu bạn nói cái đ*o gì cũng đúng. Việc bỏ ra tiền cho những công cụ rất đúng và hợp lý, cũng là một cách để trân trọng công sức của người khác. Nhưng với cương vị là người vô sản hiện đại, xu hướng thế giới là hướng tới xã hội chủ nghĩa. Lúc này vật chất không còn quan trọng, quan trọng là tri thức, là con người, là nhân loại. Và cộng đồng đang phát triển theo hướng đó. Điển hình là opensource, có rất nhiều phần mềm mã nguồn mở thậm chí còn tốt hơn phần mềm trả phí. Và cộng đồng opensource ngày càng phát triển. Cứ như thế trong tương lai, xã hội chủ nghĩa sẽ không còn xa. Và mình, vẫn sẽ ủng hộ phần mềm mã nguồn mở và trả phía nhưng không thái quá. Có những giải pháp tối ưu hơn mà ta chưa biết tới, nếu có thời gian. Hãy tìm hiểu chúng. Điển hình là Airtable. Trước Airtable mình dùng rất nhiều phần mềm, từ trả phí đến miễn phí nhưng không có cái này đáp ứng được nhu cầu của bản thân. Và đó là lý do ta nên chọn công cụ phù hợp hơn là tôn thờ những phần mềm trả phí. Còn nếu không có thời gian... thì cứ dùng tiền mà đập :v .

Chương 35, cuộc sống trong hang động. Ờ thì ta sống trong hang động. Có vẻ đây là một topic mà tác giả viết thêm cho những người hay quan trọng, để ý sự hào nhoáng mà không quan tâm đến công sức họ bỏ ra. Cũng là một cách để ta thấu hiểu đám đông, thật sự không ai quan tâm đến công sức bạn bỏ ra đâu, thứ họ quan tâm là kết quả và sự hào nhoáng cuối cùng mà thôi.

Chương 36. Sách dạy con... chắc hết chủ đề để nói. Bản thân mình không thích đọc sách dạy con... hoặc không. Do chưa đọc chưa biết, để thử khi nào mua 1 cuốn về đọc.

Và đây là những gì mình tiếp thu được qua cuốn sách:

  1. Ba kỹ năng sinh tồn quan trọng nhất: lập trình máy móc (tự động hóa), lập trình bộ não (điều khiển bản thân) và lập trình xã hội (điều khiển xã hội).
  2. Đừng cố gắng thay đổi bản thân, hãy hiểu bản thân và thay đổi môi trường xung quanh.
  3. Thoát khỏi tư duy thứ bậc, hãy phát triển tư duy kiến tạo sự giàu có.
  4. Đọc sách để tích lũy tư duy, lý lẽ, luận điểm để từ đó có thể thuyết mục bản thân tốt hơn.
  5. Đừng cố đúng, hãy bớt sai.
  6. Nhìn cuộc đời dưới góc độ thí nghiệm.
  7. Đặt mục tiêu dài hạn rồi hãy hành động.
  8. Đừng tập trung vào kết quả, hãy tập trung vào việc bạn có thể làm.
  9. Thỏa mãn bản thân bằng sự hài lòng.
  10. Tư duy thực tế và đặt kỳ vọng hợp lý.
  11. Hãy trân trọng khoảng thời gian tập trung của bạn.
  12. Sự bất an là nguồn gốc của mọi tội ác. Đừng tức giận với con người, hãy tức giận với vấn đề thực tiễn.
  13. Tiêu chuẩn, nguyên tắc, kỷ luật - hãy tự hào về chúng. Người khác phải tôn trọng bạn một cách tối thiểu.
  14. Tiền không mua được mọi thứ và mọi thứ không nhất thiết phải mua bằng tiền mà là bằng thuyết phục.
  15. Chân thành, thẳng thắn, không lợi dụng.
  16. Xao lãng đánh mất cuộc đời bạn.
  17. Mỗi ngày phản ánh cuộc đời bạn.
  18. Nhìn mỗi giờ dưới dạng giá trị thực dụng.
  19. Bạn không có thời gian vì bạn có quá nhiều thời gian.
  20. Quan trọng vẫn là "thần thái".
  21. Trở thành một con người với duy nhất một mặt nạ "đa sắc".
  22. Bảo vệ bản thân bằng ngó lơ, hùa theo và thẳng thắn.
  23. Đừng sợ cô đơn hãy buồn vì cô đơn. Đừng từ bỏ xã hội mà hãy độc lập với xã hội.
  24. May mắn cũng cần phải luyện tập.
  25. Đừng đòi hỏi sự cảm thông.
  26. Hãy sống IKIGAI.
  27. Hãy nhìn bản thân phát triển mỗi ngày.

Quay lại trang chủ